असार २० र २१ गते एकता महाधिवेशन हुने
राजवंशी समुदायका लागि एउटा अत्यन्तै सुखद र ऐतिहासिक समाचार बाहिर आएको छ। विगत केही समयदेखि दुई अलग–अलग पक्षमा विभाजित भई समानान्तर रूपमा गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको राजवंशी समाज विकास समिति (रासविस) अन्ततः सबै असमझदारी र विवादहरूलाई पन्छाउँदै एक भएको छ। दुवै पक्षबीच मेलमिलाप, आपसी समझदारी र संगठनको एकता कायम भएको यस ऐतिहासिक क्षणले यतिबेला सम्पूर्ण राजवंशी समुदायमा खुसीयाली छाएको छ।
विवाद अन्त्य भएसँगै आउँदो असार २० र २१ गते संस्थाको केन्द्रीय एकता महाधिवेशन हुने तय भएको छ। यस साहसिक निर्णयलाई समाजको पुनःनिर्माण, सुधार र सुदृढीकरणका लागि एउटा कोशेढुङ्गाका रूपमा हेरिएको छ।
विभाजनको पृष्ठभूमि र एकताको प्रयास
विक्रम संवत २०७९ साल असारमा मोरङको कटहरीमा भएको अधिवेशनका क्रममा नेतृत्व पुस्तान्तरण र सहमति जुट्न नसक्दा संस्थामा विवाद उत्पन्न भएको थियो। सहमति भंग भएपछि एक पक्षले भद्रपुर/विर्तामोडमा विशेष अधिवेशन गरी श्री अभय राजवंशीको अध्यक्षतामा र अर्को पक्षले कटहरीमै श्री सुबन्त राजवंशीको अध्यक्षतामा केन्द्रीय समिति गठन गरेका थिए।
यस विभाजनले समाजमा दूरगामी प्रभाव पारिरहेको बेला दुवै पक्षलाई एकै ठाउँमा ल्याउन गहन पहलकदमी चालियो। माननीय भूमी प्रसाद राजवंशी, कमल राजवंशी, प्रेम प्रसाद राजवंशी, जगन्नाथ राजवंशी लगायत समाजका अन्य गन्यमान्य व्यक्तित्वहरू र संस्थापक अध्यक्ष फूल सिंह राजवंशीको उपस्थितिमा गौरीगञ्जस्थित केन्द्रीय कार्यालयमा सघन छलफल भएपछि यो ऐतिहासिक एकता सम्भव भएको हो।
'राजवंशी भाषा प्रचार प्रसार समिति' देखि आजसम्मको इतिहास
यस संस्थाको जग वि.सं. २०४० सालमा नै बसेको थियो, जसको संक्षिप्त इतिहास र नेतृत्व विकास यसप्रकार छ:
वर्ष (वि.सं.)
नेतृत्व / मुख्य घटना
विवरण / अधिवेशन स्थल
२०४० भदौ
श्री फूल सिंह राजवंशी (संस्थापक अध्यक्ष)
भद्रपुरमा "राजवंशी भाषा प्रचार प्रसार समिति" को गठन र 'उदय' पत्रिकाको प्रकाशन। तत्कालीन पञ्चायत व्यवस्थामा सरकारी दमन र मुद्दाको सामना।
२०५०
संस्था दर्ता
जिल्ला प्रशासन कार्यालय झापामा विधिवत दर्ता (दर्ता नं. १४९/०५०)।
२०६३
स्व. नागेन्द्र प्रसाद राजवंशी
विशेष महाधिवेशनमार्फत आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानमा दर्ता गर्न नाम परिवर्तन गरी "राजवंशी समाज विकास समिति" कायम।
२०६७
स्व. पदम प्रसाद राजवंशी
मोरङको विराटनगरमा सम्पन्न तेस्रो अधिवेशनबाट अध्यक्ष चयन।
२०७१
श्री भीमराज चौधरी राजवंशी
झापाको विर्तामोडमा सम्पन्न केन्द्रीय अधिवेशनबाट अध्यक्ष चयन।
२०७५
श्री भीमराज चौधरी राजवंशी
मोरङको कर्सियामा सम्पन्न अधिवेशनबाट पुनः दोस्रो कार्यकालका लागि अध्यक्ष चयन।
२०७९
नेतृत्व विवाद र विभाजन
कटहरी अधिवेशनमा सहमति हुन नसक्दा सुबन्त राजवंशी र अभय राजवंशीको नेतृत्वमा दुई समानान्तर समिति गठन।
२०८३ (असार)
ऐतिहासिक मेलमिलाप
दुवै पक्षबीच विवाद अन्त्य भई असार २० र २१ गते एकता महाधिवेशनको घोषणा।
चुनौतीपूर्ण विगत र 'उदय' को संघर्ष
वि.सं. २०४० को दशकमा दलविहीन पञ्चायती व्यवस्थाका कारण बोल्ने र लेख्ने स्वतन्त्रता सीमित थियो। त्यतिबेला साइकल चढेर गाउँ–गाउँमा संगठन विस्तार गर्ने र 'उदय' पत्रिका पुर्याउने काम हुन्थ्यो। 'उदय' पत्रिकामा राजवंशी जातिको इतिहास प्रकाशन गरेकै कारण तत्कालीन झापा जिल्ला प्रशासनले पत्रिका जफत गर्ने र पदाधिकारीहरूलाई धरपकड गर्नेसम्मको दमन गरेको थियो।
त्यसबेला संस्थाका महत्वपूर्ण दस्तावेज र इतिहासका पुस्तकहरू समेत जलाएर नष्ट गर्नु परेको पीडादायी इतिहास छ। तत्कालीन राष्ट्रिय पञ्चायत उपाध्यक्ष श्री गोपाल चन्द्र सिंह राजवंशीले राजा वीरेन्द्र समक्ष बिन्तीपत्र चढाएपछि मात्र दुई वर्ष लामो तारिख र मुद्दा खारेज भएको थियो।
आगामी दिशा: सबल र संगठित समाजको परिकल्पना
यो ऐतिहासिक एकता चिरकालसम्म कायम रहोस् र नयाँ कोच राजवंशी समाजको निर्माणमा राजवंशी समाज विकास समितिले केन्द्रीय भूमिका खेलोस् भन्ने सम्पूर्ण समुदायको चाहना छ। आगामी दिनहरूमा नातावाद, कृपावाद र परिवारवादको पूर्ण अन्त्य गर्दै समाजका सक्षम, शिक्षित र जुझारु युवा–युवतीहरूको हातमा नेतृत्व सुम्पिनु नै समाजको असली कल्याण हुने शुभेच्छुकहरूको धारणा छ।
"राजवंशी एकता जिन्दाबाद! जय राजवंशी समाज, जय रासविस!"
आउँदो असार २० र २१ गते हुन गइरहेको एकताको महाधिवेशन भव्य रूपमा सफल होस् भन्ने हार्दिक शुभकामना! सबै जुटौँ, संस्थालाई अझ सशक्त र प्रगतिशील बनाऔँ।
(यो समाचार भद्रपुर निवासी संस्थाका शुभचिन्तक तथा तत्कालीन अभियानकर्मी तुलाराम सिंह राजवंशीले उपलब्ध गराउनुभएको जानकारीका आधारमा तयार पारिएको हो।)